Srpska među najmanje zaduženim zemljama u Evropi

27.01.2026 Vijesti

Javni dug Republike Srpske na kraju 2025. godine iznosio je oko 31 odsto BDP-a, što je daleko ispod evropskog prosjeka od 82,1 odsto. U hipotetičkoj evropskoj tabeli po omjeru duga prema BDP-u ona bi se našla na petom mjestu kao jedna od najmanje zaduženih ekonomija, iza zemalja kao što su Estonija, Bugarska i Luksemburg.

Dok se zemlje Evropske unije sve više zadužuju, uglavnom zbog rastućih vojnih izdataka i potrebe za finansiranjem javnih rashoda, Republika Srpska je i dalje među najmanje zaduženim ekonomijama u Evropi, piše Glas Srpske.

Evropa u novom talasu zaduživanja

Podaci statističke agencije Evrostat pokazuju da je ukupni državni dug EU u odnosu na BDP na kraju 2025. iznosio 82,1 odsto, što je najviši nivo od 2023. godine. Ovaj pokazatelj označava prekid perioda u kojem je nakon pandemije došlo do smanjenja udjela duga u BDP-u, te ukazuje da se javne finansije u ovom bloku ponovo pogoršavaju.

Za obične građane veći državni dug često znači da vlade moraju da povećavaju poreze ili smanjuju izdvajanja za javne usluge i investicije kako bi upravljale teretom i plaćale kamate. Zvaničnici u Briselu direktno povezuju nove fiskalne pritiske sa vojnim potrebama, a Evropska komisija tvrdi da “brzo pogoršavajuće strateško okruženje”, kao što su konflikt u Ukrajini i navodna ruska prijetnja, zahtijeva značajno povećanje vojnih izdataka.

Republika Srpska sa dugom od oko 31 odsto BDP-a, a što je daleko ispod zakonskog limita od 55, ostaje daleko ispod ovog evropskog prosjeka. Predsjednik Vlade Savo Minić nedavno je istakao da Srpska bez ikakvih problema može povećati zaduženje za 15 ili do 17 odsto, što je više od četiri milijarde, ali da to neće biti rađeno.

Nizak dug – prednost ili iluzija?

Ekonomisti naglašavaju da, prema međunarodnim standardima, Republika Srpska zaista ima nizak nivo javnog duga. Međutim, kako dodaju, to je rezultat prije svega slabe ekonomije i ograničenog pristupa međunarodnim tržištima.

Na to ukazuje i izvršni direktor Udruženja ekonomista Republike Srpske SWOT Saša Grabovac navodeći da nizak javni dug nije rezultat fiskalne discipline, već opreznosti investitora, koji i dalje malo vjeruju domaćoj privredi.

– Republika Srpska ima male fiskalne kapacitete. Ako se, primjera radi, uporedimo sa Japanom koji je jedan od rekordera zaduženosti, neko će reći da smo u boljoj poziciji, a nismo. Ta statistika vrlo često vara. To što trenutno imamo nizak dug prema međunarodnim parametrima, nažalost, ne znači da smo u povoljnom položaju, već neizvjesnom, s obzirom na sve okolnosti – istakao je Grabovac za “Glas Srpske”.

Ko su najveći dužnici u Evropi

Kada se govori o javnom dugu u Evropi, nekoliko zemalja tradicionalno prednjači po njegovoj visini. Podaci Evrostata pokazuju da su Grčka, Italija i Francuska najzaduženije velike ekonomije u Evropi sa omjerom duga prema BDP-u koji značajno prelazi prosjek Evropske unije.

U 2025. godini Grčka je imala najviši omjer javnog duga u EU, oko 152,5 procenata BDP-a, Italija oko 137,9 procenata, a Francuska oko 114,1 procenat. Belgija i Španija takođe su imale omjer duga iznad 100 procenata BDP-a.

Ove visoke stope duga naročito su izražene u južnim i većim ekonomijama EU, gdje su dugoročni deficiti, socijalni programi i velika pozajmica tokom kriznih perioda doprinijeli akumulaciji obaveza. Grčka je, kao zemlja koja je prošla kroz višegodišnju dugovnu krizu, zadužena zbog kombinacije dugog perioda ekonomskog pada i velikih javnih deficita. Italija ima dug koji se gomilao decenijama zbog sporog ekonomskog rasta i visokih javnih rashoda, dok Francuska ima visok dug zbog obimnih socijalnih programa, penzija i javnih usluga.

U Evropi postoje i zemlje koje i dalje uspijevaju da održe niži omjer javnog duga prema BDP-u, što pokazuje da nizak dug nije nemoguća misija, već rezultat disciplinovane fiskalne politike.

Među najmanje zaduženim zemljama Evropske unije nalaze se Bugarska, Estonija i Luksemburg, sa omjerom duga prema BDP-u u rasponu od oko 24 do 27 procenata. Nizak nivo duga u ovim zemljama uglavnom se objašnjava strogim budžetskim pravilima, kontrolom javnih rashoda i stabilnim ekonomskim rastom.