Republika Srpska ima pouzdan gasni sistem: GAS-RES uspješno odgovara na globalne izazove

GAS-RES danas zauzima specifičnu poziciju na tržištu prirodnog gasa – jedini je uvoznik ruskog gasa u Republici Srpskoj i jedan od dva u Bosni i Hercegovini, što predstavlja izuzetak u odnosu na praksu Gazproma da u svakoj zemlji sarađuje sa jednim partnerom. Upravo takav status, uz povoljan ugovor o snabdijevanju, daje ovoj kompaniji stabilnu osnovu za planiranje budućih energetskih projekata i jačanje uloge prirodnog gasa u razvoju Republike Srpske.

U uslovima izraženih globalnih poremećaja na tržištu, obilježenih prekidima transportnih ruta i značajnim oscilacijama cijena, GAS-RES je uspio da amortizuje dio negativnih uticaja na domaće potrošače. O izazovima, ali i planovima za naredni period, za portal theprestige.ba govori direktor kompanije Nikica Vranješ.

On je za ovaj portal istakao da preduzeće GAS-RES već više od deset godina snabdijeva potrošače u Republici Srpskoj prirodnim gasom, a na osnovu ugovora sa ruskom kompanijom Gazprom Eksport.

„Ovo snabdijevanje se do sada pokazalo izuzetno pouzdanim i cjenovno povoljnim za naše potrošače. I pored svih nestabilnosti u sektoru energetike posljednjih godina, uzrokovanih najvećim dijelom geopolitičkim razlozima, snabdijevanje prirodnim gasom potrošača u Republici Srpskoj je bilo redovno, bez prekida i većih problema. U protekloj godini GAS-RES je uvezao blizu 40 miliona metara kubnih prirodnog gasa. Slična dinamika preuzimanja nastavlja se i u ovoj gasnoj godini, pri čemu treba imati u vidu brojne izazove geopolitičke prirode koji mogu direktno uticati na realizaciju postojećeg ugovora o snabdijevanju“, rekao je Vranješ.

On je podsjetio da su dešavanja povezana sa ratom  u Ukrajini i odnosi zemalja Evropske unije sa Ruskom Federacijom direktno uticali na sigurnost snabdijevanja prirodnim gasom, pogotovo ako se ima u vidu da su neki pravci isporuke prirodnog gasa potpuno ukinuti, poput gasovoda preko Ukrajine i Mađarske, ili gasovoda Sjeverni tok.

„Jedini gasovod kojim se trenutno isporučuje ruski prirodni gas u Evropu je gasovod Balkanski ili Turski tok, preko Turske, Bugarske i Srbije. Preko ovog gasovoda se i mi trenutno snabdijevamo. Organi Evropske unije su početkom ove godine donijeli uredbu kojom su predviđena određena ograničenja na uvoz ruskog prirodnog gasa, što jednim dijelom utiče i na zemlje koje se prirodnim gasom snabdijevaju tranzitom preko zemalja članica EU. Uredba takođe predviđa potpuno ukidanje snabdijevanja zemalja članica EU ruskim prirodnim gasom do kraja 2027. godine. Neizvjesno je kako će se u provođenju ove uredbe ponašati Bugarska, preko koje se obavlja tranzit ruskog prirodnog gasa i za Srbiju i za BiH, pogotovo što je već bilo najave bugarskih zvaničnika da će obustaviti tranzit ruskog gasa preko svoje teritorije. U svakom slučaju, Republika Srpska preko svog gasnog preduzeća GAS-RES mora se pripremiti za svaki mogući scenario i obezbijediti svojim potrošačima sigurnost snabdijevanja prirodnim gasom u predstojećem periodu“, pojasnio je Vranješ.

Na pitanje koje bi bile alternativne varijante snabdijevanja Republike Srpske prirodnim gasom i uopšte gasnog sektora u Republici Srpskoj Vranješ je istakao da treba razlikovati kratkoročna, urgentna rješavanja kontinuiteta snabdijevanja postojećih potrošača od strateških dugoročnikh razvojnih varijanti snabdijevanja Republike Srpske prirodnim gasom.

„U kratkoročnom smislu održavamo u najvećoj mogućoj mjeri postojeći ugovor sa Gazprom Eksportom, i oslanjamo se na zakonska rješenja koja je donijela Vlada Republike Srpske vezana za neplanirane prekide u snabdijevanju prirodnim gasom. Dugoročno gledano, neophodno je da Republika Srpska riješi pitanje snabdijevanja prirodnim gasom iz najdostupljenijih i najsigurnijih dobavnih pravaca“, kazao je on.

Na pitanje novinara kako vidi izgradnju gasovoda Južna interkonekcija u BiH, kojom je predviđeno snabdijevanje BiH preko gasne mreže Republike Srpske, sa prirodnim gasom koji će se ispručivati sa LNG terminala na ostrvu Krku Vranješ navodi da u skladu sa novim geopolitičkim, ali i regionalnim okolnostima, Republika Srpska i GAS-RES trebaju analizirati sve opcije i razmotriti na koji način  mogu učestvovati u  tom projektu.

„I ranije smo se zalagali za diversifikaciju gasnih izvora u BiH i Republici Srpskoj. Ostaje otovornim samo pitanje na koji način Republika Srpska može doći do novih izvora snabdijevanja prirodnog gasa iz južnog i zapadnog pravca. Opcije o kojima treba razmišljati su snabdijevanje regasifikovanim utečnjenim gasom sa terminala na Krku, kao i o snabdijevanju prirodnim gasom sa gasnih berzi u Evropi. Logično je da se u tom smislu razmišlja o najkraćoj, a samim tim i najisplativijoj i tehnološki najizvodljivijoj vezi. Jedan od takvih pravaca mogao bi da podrazumijeva i nove interkonektivne tačke poput one kod Broda, sa direktnom vezom na gasnu mrežu Republike Hrvatkse kod Slavonskog broda. Preko ove intekonektivne tačke Republika Srpska bi bila povezana sa terminalom za utečnjeni prirodni gas na ostvu Krku, ali i sa evropskom gasnom mrežom i evropskim gasnim berzama. Ne treba isključiti iz razmatranja ni direktnu vezu sa Južnom interkonekcijom preko Travnika, Jajca ili Zenice. U svakom slučaju smatramo da treba prilagoditi energetske razvojne planove i strategije novim, izmijenjenim okolnostima, a sve u interesu potrošača i razvoja  industrije Republike Srpske“, smatra Vranješ.

Kada je u pitanju uloga preduzeća GAS-RES u energetskom sektoru Srpske u narednom periodu, Vranješ kaže da bez obzira na trenutne izazove ovo preduzeće će u narednom periodu ostati jedno od najznačajnijih energetskih preduzeća Republike Srpske i zadržaće svoju ulogu glavnog uvoznika prirodnog gasa u Republici Srpskoj.

„ GAS-RES prije svega vidim kao ključno preduzeće za razvoj novih gasnih projekata i gasifikaciju Republike Srpske. Ovo i jeste bila glavna intencija Vlade Republike Srpske prilikom osnivanja našeg preduzeća. Vjerujem da GAS-RES ima kapacitet i znanje da ovu aktivnost uspješno realizuje“, zaključio je Vranješ.